Chuyên khảo Văn Hóa & Du Lịch Cà Mau — Cập nhật chính thức 2026
BN
BÀ NGOẠI HOMESTAY Đất Mũi • Cà Mau
Sinh Vật & Ẩm Thực 9 phút đọc Tháng 9, 2026

Cá Thòi Lòi Cà Mau: 'Quái Ngư' Biết Đi Bộ & Leo Cây Nơi Rừng Ngập Mặn

BN

Biên soạn: Bà Ngoại Homestay Cà Mau

Chuyên gia văn hóa & địa chí Đất Mũi

Cá thòi lòi Cà Mau là loài cá gì và vì sao được gọi là loài cá kỳ lạ nhất thế giới?

Cá thòi lòi (tên khoa học: Periophthalmodon schlosseri) là loài cá lưỡng cư độc đáo sống ở rừng ngập mặn Cà Mau. Nhờ hai mắt lồi như ốc bươu và đôi vây ngực khỏe như hai cánh tay, chúng có thể thở qua da, đi bộ trên bùn lầy, nhảy cao và leo lên rễ cây đước.

Rễ rừng đước ngập mặn Cà Mau — sinh cảnh sống tự nhiên của cá thòi lòi
Bộ rễ nơm chằng chịt của rừng đước là nơi cá thòi lòi kiếm ăn, đào hang và leo trèo. (Ảnh: Du lịch Cà Mau)

Được tổ chức Động vật học Quốc tế và kênh truyền hình BBC bình chọn là một trong những sinh vật kỳ lạ nhất hành tinh, Cá Thòi Lòi ở vùng rừng ngập mặn Cà Mau là loài cá duy nhất vừa bơi lội dưới nước, vừa biết đi bộ thoăn thoắt trên bùn, nhảy xa cả mét và thậm chí leo trèo lên tận những rễ đước, cành mắm ven sông.

Cơ Chế Sinh Học Thần Kỳ Của 'Quái Ngư' Đất Mũi

Cá thòi lòi có cấu tạo hai mắt lồi to nằm sát đỉnh đầu, có thể quan sát 360 độ độc lập. Đôi vây ngực phát triển cơ bắp rắn chắc đóng vai trò như hai cánh tay giúp cá bò lướt trên bùn. Đặc biệt, cá có thể thở bằng mang dự trữ nước trong miệng và hấp thụ oxy trực tiếp qua lớp da ẩm ướt khi lên cạn.

1. Bí Quyết Bắt Cá Thòi Lòi: Đặt Xà Di & Thụt Hang Bùn

Cá thòi lòi rất tinh ranh và nhanh nhẹn, chỉ cần nghe tiếng động khẽ là lập tức phóng tót xuống hang sâu ngập nước (hang sâu từ 1 đến 2 mét dưới lòng bùn). Người dân Cà Mau đã nghĩ ra hai phương pháp bắt cá độc đáo:

  • Đặt bẫy Xà Di: Xà di là một chiếc bẫy hình ống đan bằng nan tre nhỏ, có hom một chiều. Người đi săn tìm miệng hang thòi lòi rồi cắm chụp xà di ngay phía trên miệng hang. Khi con nước ròng rút cạn, cá thòi lòi chui từ dưới đáy hang lên kiếm ăn sẽ tự động chui lọt vào xà di mà không thể quay trở ra.
  • Thụt hang bùn (Thọc hang): Dùng tay luồn theo ngóc ngách của hang bùn sâu hun hút, lần theo bùn nhão để bắt trọn thân cá trơn lùi. Đây là trải nghiệm lấm lem bùn đất vô cùng phấn khích dành cho du khách.
  • Soi đèn bắt đêm: Ban đêm khi thủy triều rút, cá thòi lòi thường nằm ngủ vắt vẻo trên các rễ đước hoặc mô đất; ánh đèn pin làm cá bị lóa mắt, người bắt chỉ việc nhẹ nhàng áp sát tóm gọn.

2. Bảng 4 Món Ăn Tinh Hoa Chế Biến Từ Cá Thòi Lòi Cà Mau

Món Ăn Đặc Sản Phương Thức Chế Biến Hương Vị Đặc Trưng
1. Nướng muối ớt than đước Cá tươi sống lụi que tre, quét muối ớt hiểm sả băm, nướng trên than đước đỏ rực. Da cá giòn dai, thịt trắng phau ngọt đậm đà, chấm muối tiêu chanh hoặc mắm me cay nồng.
2. Kho tiêu tộ đất Kho liu riu trong nồi đất với nước mắm ngon, tiêu sọ đập dập, tóp mỡ và ớt chỉ thiên. Thịt cá săn chắc, béo ngậy thấm đẫm sốt tiêu cay cay, ăn cùng cơm nóng và rau luộc.
3. Nấu canh chua cơm mẻ Nấu cùng nước cơm mẻ chua thanh, bắp chuối bào, bông súng, bạc hà và ngò gai. Vị chua thanh mát giải nhiệt, thịt cá ngọt mềm không hề có mùi tanh.
4. Làm khô thòi lòi Ướp gia vị tiêu ớt rồi phơi dưới 2–3 nắng giòn của rừng ngập mặn. Món quà biếu cao cấp, nướng lên thơm phức làm mồi nhắm rượu đế miệt vườn.

3. Giá Trị Dinh Dưỡng & Ẩm Thực Sinh Thái Đất Mũi

Vì cá thòi lòi sống hoàn toàn trong môi trường tự nhiên, thức ăn là tôm tép nhỏ và tảo biển phù sa nên thịt cá cực kỳ sạch, không có mỡ thừa, giàu canxi, đạm và các khoáng chất vi lượng. Người dân địa phương coi cá thòi lòi như một bài thuốc quý bồi bổ sức khỏe cho người già và trẻ nhỏ.

Trải Nghiệm Thụt Hang Cá Thòi Lòi Cùng Bà Ngoại Homestay

Về Đất Mũi lội vuông đặt xà di, tự tay bắt những con cá thòi lòi béo tròn và thưởng thức tiệc nướng than đước thơm lừng ngay giữa rừng ngập mặn!

Đặt Tour Trải Nghiệm Bắt Cá Thòi Lòi
Đĩa cá thòi lòi nướng muối ớt than đước vàng ươm thơm nức
Cá thòi lòi nướng muối ớt than đước — món đặc sản 'đệ nhất quái ngư' của miệt sông nước Cà Mau. (Ảnh: Bà Ngoại Homestay)
Trải nghiệm lội bùn thụt hang bắt cá thòi lòi cùng ngư dân Đất Mũi
Trải nghiệm dùng bẫy xà di và thụt hang bắt cá thòi lòi sống động cùng người dân bản địa. (Ảnh: Bà Ngoại Homestay)
Mâm cơm hải sản với món cá thòi lòi kho tiêu cay nồng
Bữa cơm gia đình ấm cúng với món cá thòi lòi kho tiêu ăn cùng cơm nóng và rau luộc rừng ngập mặn. (Ảnh: Bà Ngoại Homestay)

Bài Viết Chuyên Khảo Cùng Chủ Đề

BN

Về Tác Giả: Bà Ngoại Homestay Cà Mau

Bà Ngoại Homestay là điểm lưu trú sinh thái và đơn vị tổ chức tour trải nghiệm bản địa uy tín tại Đất Mũi, Cà Mau. Chúng tôi nỗ lực lưu giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa, lịch sử và nét đẹp sông nước phương Nam đến du khách khắp mọi miền.

Đất Mũi, Cà Mau 0919 650 550 bangoaihomestay.vn