Tập Quán Đón Tết Cổ Truyền Miệt Thứ Cà Mau: Nồi Bánh Tét Rừng Đước & Nếp Sống Đầm Ấm

Tết ở miền Tây sông nước, đặc biệt là vùng miệt Thứ và Đất Mũi Cà Mau, mang một phong vị mộc mạc, hào sảng mà sâu lắng vô cùng. Không khí Tết không bắt đầu từ tiếng pháo hoa rực rỡ nơi phố thị, mà nhen nhóm từ mùi khói un lá mục trong vườn, từ tiếng máy đuôi tôm rộn rã rẽ sóng đi chợ Tết nổi, và từ bếp củi đước đỏ lửa bên nồi bánh tét thâu đêm.

1. Khúc Dạo Đầu Tết: Tát Đìa Bắt Cá & Phơi Củ Kiệu (23–27 Tháng Chạp)

Sau lễ cúng đưa Ông Táo chầu trời ngày 23 tháng Chạp, cả vùng quê Cà Mau bước vào những ngày chộn rộn nhất trong năm:

• Tục tát đìa bắt cá ăn Tết: Cả xóm tập trung mang máy bơm hoặc gàu sòng tát cạn những con đìa sau vườn. Những con cá lóc bự bằng bắp chân, cá trê vàng óng, cá thát lát được phân chia rộn rã tiếng cười; cá ngon nhất để dành nướng trui cúng giao thừa hoặc làm chả cá thết khách.
• Làm kiệu chua & Phơi tôm khô: Mấy bà, mấy chị ngồi quây quần lặt củ kiệu, ngâm tro bếp rồi phơi tái dưới nắng giòn để muối chua ngọt. Mùi giấm đường quyện cùng mùi tôm khô Rạch Gốc đỏ au phơi ngoài hiên tạo nên phong vị Tết không thể trộn lẫn.

2. Canh Nồi Bánh Tét Bên Bếp Than Đước Đêm Giao Thừa

Nếu miền Bắc có bánh chưng xanh thì bánh tét là linh hồn của ngày Tết phương Nam. Ở Cà Mau, bánh tét được chăm chút từ từng hạt nếp sáp dẻo quánh, nhân đậu xanh bùi ngậy bọc thỏi thịt ba rọi ướp hành tiêu thơm lừng:

• Gói đòn bánh chắc nịch: Dùng lá chuối xiêm xanh mướt lau dầu dừa, buộc chặt bằng dây lác nhuộm đỏ. Đòn bánh tròn đều, chắc tay để khi luộc nước không ngấm vào ruột.
• Nấu thâu đêm bằng củi đước: Củi đước chắc nịch, đượm lửa và giữ than đỏ hồng suốt 8–10 tiếng. Quanh nồi bánh nghi ngút khói, ba thế hệ ông bà, con cháu ngồi quây quần bên ấm trà quao, nướng vài con khô cá bổi và kể chuyện thời khẩn hoang mở cõi.

3. Bảng Mâm Cỗ Ngày Tết Cà Mau: Ý Nghĩa Các Món Ăn Truyền Thống

4. Đạo Sống Nghĩa Tình Chúc Tết Qua Những Chuyến Vỏ Lãi

Sáng Mùng Một Tết, khắp các ngả kênh rạch Cà Mau rộn rã tiếng máy vỏ lãi chở ông bà, con cháu đi chúc Tết. Điểm đặc biệt của người miền Tây là không câu nệ lễ nghi cứng nhắc; khách đến nhà bất kể giờ giấc đều được kéo vào bàn ăn bánh tét, uống ly rượu mừng xuân, chúc nhau một năm mới trúng mùa tôm cá, gia đạo bình an.