1. Bánh tằm cà ri cay Cà Mau: Thức quà sáng độc bản của đất cực Nam
Trong khi người Cần Thơ hay Bạc Liêu quen ăn bánh tằm bì chan nước cốt dừa béo ngọt, thì người Cà Mau lại sáng tạo nên món bánh tằm cay Cà Mau (bánh tằm cà ri gà hoặc xíu mại) mang hương vị hoàn toàn khác biệt [1]. Sợi bánh tằm được se thủ công từ bột gạo tẻ pha bột năng trắng ngần, hấp chín trên xửng tre cho độ mềm dẻo vừa tới.
Điểm nhấn làm nên tên tuổi của món ăn là nồi nước sốt cà ri nấu từ gà ta thả vườn, mề gà, huyết heo hoặc viên xíu mại thịt băm cùng bột cà ri Ấn Độ, sả cây, ớt khô xay nhuyễn tạo vị cay nồng ấm áp, ăn kèm giá sống, rau quế, dưa leo bằm và đậu phộng rang [1].
2. Bánh xèo miệt vườn và bánh khọt cốt dừa nhân tôm đất tươi ngọt
Trên hành trình du lịch miền Tây về Bạc Liêu – Cà Mau, du khách không thể bỏ qua hai món bánh đổ khuôn nóng hổi là bánh xèo và bánh khọt Nam Bộ [2]. Bánh xèo miền Tây (như bánh xèo A Mật Bạc Liêu hay bánh xèo củ hũ dừa Cà Mau) được tráng trên chảo gang rộng bản tạo lớp vành mỏng giòn rụm như bánh tráng, bên trong đầy ắp tôm đất nguyên vỏ, thịt ba chỉ, đậu xanh nguyên hạt và củ sắn xắt sợi.
Cùng sử dụng nền bột gạo xay pha nghệ tươi và nước cốt dừa nhưng bánh khọt miền Tây lại được đổ trong khuôn đất nung hoặc khuôn gang nhỏ hình bán cầu. Khi bánh gần chín, người thợ rưới thêm một muỗng nước cốt dừa trắng sánh cùng mỡ hành xanh mướt lên trên con tôm đất đỏ au ở giữa, cuốn cùng lá cải bẹ xanh, đọt xoài, lá cách và chấm nước mắm chua ngọt [2].
3. Bánh tét Nam Bộ và bánh phồng tôm Năm Căn mua về làm quà
Trong các dịp lễ hội, giỗ chạp và Tết cổ truyền, đòn bánh tét gói lá chuối hình trụ dài (từ bánh tét lá cẩm Cần Thơ, bánh tét trà cuôn Trà Vinh đến bánh tét nhân chuối xiêm, nhân đậu xanh mỡ hành của vùng rừng đước Cà Mau) luôn giữ vị trí trang trọng trên mâm cỗ gia tiên [3].
Bên cạnh các loại bánh tươi thưởng thức tại chỗ, du khách ghé thăm Bà Ngoại Homestay Cà Mau còn có thể tự tay trải nghiệm đổ bánh xèo củ hũ dừa và chọn mua đặc sản bánh phồng tôm Năm Căn (chứa từ 38% đến 50% thịt tôm đất tự nhiên xay nhuyễn) cùng bánh chuối ép khô U Minh về làm quà biếu người thân [3].
4. Bảng tổng hợp các món bánh dân gian tiêu biểu tại Cà Mau và miền Tây
| Tên món bánh | Nguyên liệu cốt lõi | Hương vị đặc trưng | Địa phương nổi tiếng nhất |
|---|---|---|---|
| Bánh tằm cà ri cay | Sợi bánh tằm bột gạo, gà thả vườn, xíu mại, cà ri ớt | Cay nồng, thơm mùi cà ri và rau quế, sợi bánh mềm dai | Thành phố Cà Mau (phường 2, phường 4) |
| Bánh xèo miền Tây | Bột gạo nghệ cốt dừa, tôm đất, thịt ba chỉ, củ hũ dừa | Vành bánh mỏng giòn rụm, nhân ngọt thanh, cuốn rau rừng | Cần Thơ, Bạc Liêu (A Mật), Cà Mau |
| Bánh khọt Nam Bộ | Bột gạo cốt dừa, tôm đất tươi, đậu xanh, mỡ hành | Vỏ ngoài giòn, lòng bánh béo ngậy nước cốt dừa tươi | Bến Tre, Cần Thơ, Bạc Liêu, Cà Mau |
| Bánh tét Nam Bộ | Nếp dẻo, lá cẩm / lá dứa, đậu xanh, thịt mỡ, trứng muối | Dẻo thơm mùi lá chuối và nước cốt dừa, đậm vị truyền thống | Cần Thơ (Bình Thủy), Trà Vinh, Cà Mau |
| Bánh phồng tôm Năm Căn | 38% – 50% tôm đất tươi, bột năng, tỏi và tiêu sọ | Chiên phồng giòn tan, đậm vị ngọt tự nhiên của tôm đất | Huyện Năm Căn và Ngọc Hiển (Cà Mau) |
Tài liệu và nguồn tham khảo chính thống
- [1] Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau — Cẩm nang ẩm thực đường phố và đặc sản bánh tằm cay Cà Mau.
- [2] Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ (thành phố Cần Thơ) — Hồ sơ phân loại hơn 100 loại bánh dân gian truyền thống của cư dân đồng bằng sông Cửu Long.
- [3] Cổng thông tin điện tử tỉnh Cà Mau — Làng nghề truyền thống bánh phồng tôm Năm Căn và bánh chuối ép U Minh.