1. Ý nghĩa nghi lễ Cúng Trăng (Ok Om Bok), đút cốm dẹp và thả đèn nước Lôi Protip
Trong tín ngưỡng nông nghiệp của người Khmer Nam Bộ, Mặt Trăng là vị thần điều tiết thời tiết và mùa màng trong năm [1]. Vào đêm rằm tháng 10 âm lịch, khi vụ lúa mùa vừa thu hoạch xong và bắt đầu bước sang mùa khô, bà con phum sóc cùng tề tựu tại sân các ngôi chùa như chùa Dơi, chùa Kh'leang (Sóc Trăng), chùa Xiêm Cán (Bạc Liêu) và chùa Monivongsa Bopharam, chùa Cao Dân (Cà Mau) để cử hành lễ Cúng Trăng.
Lễ vật quan trọng nhất dâng lên thần Mặt Trăng là 'cốm dẹp' (Om Bok) làm từ hạt lúa nếp non mới gặt đem rang giòn và giã dẹp bằng cối chày tay, trộn cùng dừa nạo và đường cát trắng [1]. Sau khi trăng lên cao và vị Achar đọc kinh tạ ơn, người lớn tuổi sẽ bốc một nắm cốm dẹp đút vào miệng các em nhỏ kèm lời chúc học giỏi, khỏe mạnh, đồng thời thả đèn gió và hoa đăng Lôi Protip xuống dòng sông.
2. Hội đua ghe Ngo (Đua ghe Ngo) sôi động trên sông Maspero và kênh xáng Phước Long
Tâm điểm thu hút hàng trăm ngàn du khách đổ về miền Tây dịp rằm tháng 10 âm lịch chính là giải đua ghe Ngo truyền thống diễn ra trên sông Maspero (thành phố Sóc Trăng) hoặc kênh xáng Quản Lộ – Phụng Hiệp đoạn qua huyện Phước Long (tỉnh Bạc Liêu) với sự tham gia của 40 đến 60 đội ghe nam, nữ đến từ các chùa Khmer khắp Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Hậu Giang và Kiên Giang [2].
Chiếc ghe Ngo là vật báu thiêng liêng của mỗi ngôi chùa Khmer, có chiều dài từ 25 m đến 30 m, mũi và lái cong vút trang trí hoa văn thủy quái Naga hoặc chim thần Krud rực rỡ, chở từ 50 đến 60 tay bơi [2]. Khi tiếng còi lệnh và tiếng trống Sadăm vang lên dồn dập, hơn 100 mái dầm trên hai chiếc ghe cùng quạt nước tung bọt trắng xóa tạo nên bầu không khí thể thao – văn hóa cuồng nhiệt bậc nhất đồng bằng sông Cửu Long.
3. Kinh nghiệm kết hợp xem hội đua ghe Ngo và du lịch Đất Mũi Cà Mau tháng 11 – tháng 12
Lễ hội Ok Om Bok (rằm tháng 10 âm lịch) thường rơi vào khoảng giữa tháng 11 đến đầu tháng 12 dương lịch — trùng khớp hoàn hảo với thời điểm bắt đầu mùa khô nắng đẹp và mùa cua gạch, ba khía ngon nhất tại Cà Mau [3].
Do lượng khách đổ về Sóc Trăng và Bạc Liêu trong hai ngày đua ghe Ngo rất đông, kinh nghiệm thông minh nhất là du khách xem đua ghe Ngo tại sông Maspero (Sóc Trăng) hoặc Phước Long (Bạc Liêu) vào ban ngày, sau đó di chuyển về nghỉ đêm tại Bà Ngoại Homestay Cà Mau để tận hưởng không gian sinh thái thoáng đãng và đi tour Mũi Cà Mau vào sáng hôm sau [3].
4. Bảng thông tin chi tiết lễ hội Ok Om Bok và đua ghe Ngo tại Sóc Trăng – Bạc Liêu – Cà Mau
| Hoạt động lễ hội | Thời gian tổ chức (âm lịch) | Địa điểm diễn ra tiêu biểu | Trải nghiệm dành cho du khách |
|---|---|---|---|
| Giải đua ghe Ngo truyền thống | Trưa ngày 14 và 15 tháng 10 âm lịch | Khán đài sông Maspero (Sóc Trăng) / Phước Long (Bạc Liêu) | Cổ vũ hàng chục đội ghe Ngo nam nữ từ Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau |
| Nghi lễ Cúng Trăng & Đút cốm dẹp | Đêm rằm 15 tháng 10 âm lịch (19:00–22:00) | Chùa Kh'leang, chùa Dơi, chùa Xiêm Cán, chùa Monivongsa Cà Mau | Thưởng thức cốm dẹp trộn dừa tươi và xem múa Rom Vong, nhạc ngũ âm |
| Thả đèn nước (Lôi Protip) | Đêm 14 và 15 tháng 10 âm lịch | Dòng sông Maspero và kênh rạch trước các chùa Khmer | Chiêm ngưỡng những mô hình ngôi chùa hoa đăng rực sáng trên mặt sông |
| Du lịch sinh thái nối tuyến Cà Mau | Trước hoặc sau ngày hội 1–2 ngày | Bà Ngoại Homestay, Đất Mũi GPS 0001, rừng U Minh Hạ | Thưởng thức cua gạch Năm Căn, mắm ba khía Rạch Gốc đầu mùa gió chướng |
Tài liệu và nguồn tham khảo chính thống
- [1] Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch — Quyết định công nhận Lễ hội Ok Om Bok của người Khmer và Nghệ thuật trình diễn dân gian Đua ghe Ngo là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
- [2] Cổng thông tin điện tử tỉnh Sóc Trăng và tỉnh Bạc Liêu — Thông tin Lễ hội Oóc Om Bóc – Đua ghe Ngo khu vực đồng bằng sông Cửu Long.
- [3] Cổng thông tin điện tử tỉnh Cà Mau — Đời sống văn hóa lễ hội tại chùa Monivongsa Bopharam và chùa Cao Dân (Cà Mau).